Bát nháo “chợ” mua bán, cầm cố sổ BHXH - Bài 2: Vừa thiệt hại, vừa phạm luật

Bán sổ BHXH cho “đầu nậu” tiềm ẩn rủi ro, dễ bị lừa. Nếu bị phát hiện còn đối mặt việc bị xử phạt hành chính do khai báo mất sổ BHXH không trung thực. Thế nhưng, hiện nay nhiều NLĐ vẫn bất chấp…

Một phi vụ giao dịch mua bán sổ BHXH

Tôi đi… bán sổ BHXH

Trong vai một công nhân có hoàn cảnh khó khăn cần bán sổ BHXH để có tiền chi tiêu, tôi đã liên hệ với một số “đầu nậu” tại nhiều tỉnh, thành phố để giao dịch. Vừa nhận được điện thoại, Bình- một “đầu nậu” ở Bình Dương tận tình hướng dẫn: “Trước hết em phải cho anh biết sổ của em nghỉ việc được bao lâu, phải trên 6 tháng bên anh mới mua. Em kết bạn Zalo với anh, sau đó chụp hình từng trang toàn bộ cuốn sổ BHXH gửi qua để anh rà soát! Anh sẽ đưa ra giá tiền, đồng ý thì hẹn gặp tại thành phố mới Bình Dương để giao sổ, công chứng ủy quyền, sau đó anh sẽ giao tiền ngay cho em…”. Tôi chần chừ kêu khi nào gặp rồi giao sổ luôn nhưng Bình nhất quyết không chịu mà yêu cầu phải xem sổ trước để dễ tính toán.

Không chỉ Bình, các “đầu nậu” khác cũng đều buộc tôi phải chụp hình sổ BHXH gửi cho họ xem trước, rồi sau đó mới định giá tiền và hẹn gặp. Lần hỏi mãi, cuối cùng tôi cũng mượn được cuốn sổ BHXH của thằng em làm ở Đồng Nai vừa nghỉ việc được 5 tháng để hẹn gặp “đầu nậu”. Thế nhưng, do thời điểm này đông người giao dịch, các “đầu nậu” có dịp làm cao, nên phải mấy lần liên lạc mới có một “đầu nậu” ở TX.Dĩ An (Bình Dương) chịu giao dịch. Sau khi nhận ảnh chụp cuốn sổ BHXH, Liên- một nữ “đầu nậu” ra giá sổ BHXH của tôi là 23 triệu đồng. Song trước khi phát giá, Liên cũng chê bai nào là mức lương thấp, sổ này khó giao dịch với cơ quan BHXH vì cũ, nhàu nát…

Rồi Liên hẹn gặp tôi để giao dịch tại khu vực gần trụ sở UBND phường Thuận Giao (TX.Thuận An) vào chiều thứ Ba. Đến nơi, không chỉ mình Liên, mà còn có 2 thanh niên khác chờ sẵn. Sau vài câu xã giao, Liên giục tôi giao sổ BHXH và các giấy tờ tùy thân để kiểm tra. Khi tôi tranh thủ hỏi thêm “một số vấn đề”, Liên và 2 thanh niên kia tỏ vẻ bực tức, gắt gỏng và yêu cầu tôi xử lý nhanh… vì trời đã trưa. Cũng thời điểm đó, còn có thêm 3 người khác (2 nam, 1 nữ) cũng đến giao dịch bán sổ cho nhóm của Liên và đang chờ cùng tôi vào UBND phường Thuận Giao chứng thực giấy tờ mua bán.

Nhận thấy việc bán sổ BHXH quá… thuận lợi và khả năng thành công rất cao, tôi vội lấy lý do chạy đi mua ly cà phê, rồi nhanh chóng đánh bài chuồn để còn trả sổ BHXH cho đứa em. Trong khi đó, các “đầu nậu” và 3 công nhân bán sổ khác sau khi không thấy tôi quay lại, liền hối hả bước vào trụ sở UBND phường Thuận Giao.

Ký nhận giao dịch mua bán sổ BHXH

Trở về TP.HCM, tôi đem cuốn sổ và mức giá thu mua mà “đầu nậu” đưa ra hỏi ông Hồ Hải Luận- Giám đốc BHXH quận Gò Vấp (TP.HCM). Sau khi nhẩm tính, ông Luận cho biết, với mức giá này, người bán sổ sẽ bị thiệt khoảng một nửa so với giá trị thật. Theo ông Luận, các “đầu nậu” chỉ tính sơ bộ mỗi năm làm việc tương đương 1,5 tháng lương; trong khi cơ quan BHXH tính mức chi trả 1,5 tháng lương từ năm 2014 trở về trước, sau đó sẽ được tính mỗi năm làm việc tương đương 2 tháng tiền lương. Ngoài ra, thời gian 7-11 tháng cũng sẽ được cơ quan BHXH làm tròn thành 1 năm...

Không chỉ thiệt mà còn phạm luật

Từng bán sổ BHXH, chị Hương (công nhân KCN Việt Hương, Bình Dương) giờ rất tiếc nuối: “Tôi làm việc hơn 14 năm, mức lương lấy làm căn cứ đóng BHXH trước khi nghỉ việc gần 6,5 triệu đồng/tháng. Lúc đó do cần tiền, tôi đi bán luôn mà không nghĩ đến hậu quả. Giờ nghĩ lại tôi thấy ân hận vô cùng”.

Những cuốn sổ BHXH đã được giao dịch mua bán

Theo Luật sư Hồ Nguyên Lễ- Giám đốc Công ty Luật Tín Nghĩa (TP.HCM), sổ BHXH rất cần thiết đối với NLĐ để xét hưởng các chế độ chính sách. Theo Luật BHXH 2014 và các văn bản pháp quy có liên quan khác (như Quyết định 1035 và Quyết định 595 của Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam), sổ BHXH không được cầm cố hay thế chấp. Do đó, với những trường hợp mang sổ BHXH đi cầm cố, thế chấp sẽ không được cấp lại sổ mới. Điều 27 Nghị định 95/2013/NĐ-CP cũng quy định mức phạt tiền 500.000 đến 1 triệu đồng đối với NLĐ có hành vi kê khai không đúng sự thật hoặc sửa chữa, tẩy xóa những nội dung có liên quan đến việc hưởng BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện, BH thất nghiệp.

“Chính sách BHXH là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của NLĐ khi NLĐ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, TNLĐ-BNN, hết tuổi lao động hoặc chết- trên cơ sở đóng vào quỹ BHXH. Quan hệ giữa cơ quan BHXH và NLĐ được thiết lập đại diện bằng hình thức sổ BHXH. Mỗi khi có sự việc liên quan đến BHXH (giải quyết các chế độ thai sản, hưu trí, tử tuất, ốm đau…), thì NLĐ phải xuất trình sổ BHXH để xử lý. Nếu không có sổ sẽ gây khó khăn trong quản lý hoặc không đúng TTHC. Vì vậy, NLĐ không vì lợi nhỏ trước mắt mà đem sổ BHXH đi giao dịch như vậy”- Luật sư Lễ nói.

Cũng theo Luật sư Lễ, nếu NLĐ cố ý khai báo bị mất sổ BHXH thì vẫn có thể làm sổ mới; song điều này có thể dẫn đến tranh chấp giữa 2 bên mua- bán, thế chấp và cầm cố, làm ảnh hưởng đến cơ quan BHXH. Thậm chí, không loại trừ khả năng những kẻ mua, nhận cầm cố sửa đổi thông tin trên sổ BHXH rồi trà trộn vào cơ quan BHXH để trục lợi trên sổ đó hoặc sử dụng vào mục đích trái pháp luật khác. Do đó, các cơ quan chức năng như BHXH, LĐ-TB&XH, Công an… cần sớm vào cuộc để xử lý tình trạng này.

Theo ông Lê Đình Quảng- Phó Trưởng ban Quan hệ Lao động (Tổng LĐLĐ Việc Nam), Luật BHXH quy định NLĐ có trách nhiệm bảo quản sổ BHXH. Do đó, nếu NLĐ mang sổ BHXH đi cầm cố thì không thuộc đối tượng được cơ quan BHXH cấp lại sổ BHXH. Đối với trường hợp này, cơ quan BHXH sẽ không cấp lại sổ BHXH, thậm chí khi bị phát hiện còn bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng.

- Theo Phạm Thọ, Báo BHXH

Số lượt xem: 454

Thứ hai, ngày 09, tháng 12, năm 2019
THĂM DÒ Ý KIẾN
Bạn có thể cho biết ý kiến về thông tin cung cấp trên Cổng TTĐT của BHXH Thành phố?
Nhập mã xác nhận.
Captcha code